16
Ebû Bekir et-Turtūshī (1), “Ta‘līk” adlı eserinde (2) şöyle demiştir:
Mâlik’in görüşü şudur: Vakit devam ettiği sürece kendisine “Namaz kıl” denir. Namazı kılarsa serbest bırakılır; vakit çıkıncaya kadar kılmayı reddederse öldürülür (3).
Peki, tövbeye davet edilir mi, edilmez mi?
Mezhebimizdeki bazı âlimler şöyle demiştir: Tövbeye davet edilir; tövbe ederse serbest bırakılır, aksi takdirde öldürülür.
Bazıları ise (4) şöyle demiştir: Tövbeye davet edilmez. Çünkü bu, kendisine uygulanacak bir had cezasıdır; zina edenin ve hırsızın cezasında olduğu gibi, tövbe bu cezayı düşürmez (5).
(1) هـ ve ط nüshalarında noktasız sīn ile “Turtūsī” yazılmıştır; ilerideki iki yerde de bu nüshalardaki yazım böyledir. Doğrusu, noktalı shīn ile “Turtūshī”dir. Bu nisbe, Endülüs’teki “Turtūsha” şehrine aittir. Şehrin adı, her iki t harfi ötreli —ilk harf üstünlü de okunabilir—, r harfi sakin ve shīn harfi noktalı olarak yazılır.
Bu kişi, İskenderiye’ye yerleşen, orada hadis rivayet eden ve oraya defnedilen Ebû Bekir Muhammed b. al-Walīd b. Khalaf al-Qurashī al-Fihrī al-Andalusī al-Mālikī’dir. “İbn Abī Rundaqa” diye tanınır. 520 hicrî yılında vefat etmiştir. Biyografisi için bk. Wafayāt al-A‘yān (4/265), al-Dhahabī, al-Siyar (19/194) ve diğer kaynaklar.
(2) ض nüshasında: “nakli”. İşaret edilen kitap, al-Ta‘līqa veya Ta‘līqat al-Khilāf’tır. al-Dībāj al-Mudhahhab (s. 276) ve al-Ziriklī’nin al-A‘lām’ında (7/134) belirtildiği üzere, görüş ayrılığı bulunan meseleleri konu edinir.
(4) “Öldürme” kelimesi س nüshasında yoktur.
(5) al-Nawādir wa-l-Ziyādāt’ta (1/150) belirtildiği üzere bu, İbn Habīb’in görüşüdür.
(6) ض nüshasında: “Tövbe ile düşer.”
وقال أبو بكر الطُّرْطُوشي (١) في "تعليقِهِ" (٢): مذهب مالكٍ: أنَّه يُقَال له: صلِّ ما دام الوقت باقيًا، فإنْ فعل تُرِك، وإنْ امتنع حتى خرج الوقت قُتِل (٣).
وهل يُسْتتاب أم لا؟
قال بعض أصحابنا: يُسْتَتاب؛ فإنْ تاب وإلَّا قُتِل.
وقال بعضهم (٤): لا يُسْتَتاب؛ لأنَّ هذا حدٌّ من الحُدُود يُقام عليه، فلا تُسْقِطه التَّوبة (٥)، كالزَّاني والسَّارق.
(١) هـ وط: "الطرطوسي"، بالسِّين المهملة، وكذا هو فيهما في الموضعين الآتيين، والصَّواب بالشين المعجمة، نِسبة إلى "طُرْطُوْشَة"، بضمِّ طائَيْهِ ــ وقد تفتح الأولى ــ وسكون الرَّاء وبالشين المعجمة: مدينةٌ بالأندلس.
وهو: أبوبكر محمد بن الوليد بن خلَف القُرشي الفِهْري الأندلسي المالكي، نزيل الإسكندريَّة ومحدِّثها والمقبور بها، المعروف بـ"ابن أبي رُنْدَقَة"، توفي سنة ٥٢٠ هـ، تُنْظَر: ترجمته في: وفيات الأعيان (٤/ ٢٦٥)، والسِّير للذَّهبي (١٩/ ١٩٤) وغيرهما.
(٢) ض: "نقله". والكتاب المشار إليه هو: "التَّعليقة"، أو"تعليقة الخلاف"، وهو في مسائل الخلاف، كما في الدِّيباج المذهب (٢٧٦)، والأعلام للزِّركلي (٧/ ١٣٤).
(٤) "قتل" ليست في س.
(٥) هو قول ابن حبيبٍ، كما في النَّوادر والزِّيادات (١/ ١٥٠).
(٦) ض: "يسقط بالتَّوبة".