Kitāb al-Ṣalāh - İbn Kayyim - (الكتاب/17)

İslâm’ın başı ve sonudur (1). Başı ve sonu ortadan kalkan her şey, bütünüyle ortadan kalkmış demektir.

İmam Ahmed şöyle demiştir: “Sonu ortadan kalkan her şey, bütünüyle ortadan kalkmış demektir. Kişinin namazı ortadan kalkarsa dini de ortadan kalkar.” (2).

Asıl anlatılmak istenen şudur: Abdullah b. Mesud’un (Allah ondan razı olsun) rivayet ettiği, “Müslüman bir kimsenin kanını dökmek ancak şu üç durumdan biriyle helâl olur: Evlenmiş olup zina eden, cana karşılık can ve dinini terk eden.” (3) hadisi, namazı terk edenin öldürülmesine dair en güçlü delillerden biridir.

Bölüm

Namazı terk edenin öldürülmesi görüşünü benimseyenler, bazı meselelerde ihtilaf etmişlerdir:

Bunlardan ilki, onun tövbeye davet edilip edilmeyeceğidir.

Meşhur görüş, tövbeye davet edilmesidir. Tövbe ederse serbest bırakılır; aksi takdirde öldürülür. Bu, Şāfiī’nin (4) ve Ahmed’in (5) görüşü olup Mâlik mezhebindeki iki görüşten biridir (6).

(1) Bundan sonra هـ ve ط nüshalarında şu ilave vardır: “Öyleyse onun başı ve sonu ortadan kalktığında tamamı ortadan kalkmış olur.” (2) Benzer ifadeler için bk. İbn Abī Ya‘lā, Tabaqāt al-Hanābila (2/352). (3) Daha önce geçti (s. 8). (3) Bk. al-Umm (2/564); al-Nawawī, al-Majmū‘ (3/17). (4) Bk. İbn Qudāma, al-Kāfī (1/200); al-Mardāwī, al-Insāf (3/28). (5) Bk. al-Qarāfī, al-Dhakhīra (2/484); İbn Abd al-Barr, al-Tamhīd (4/240).

أول الإسلام وآخره (١)، وكُلُّ شيءٍ ذهب أوله وآخره فقد ذهب جميعه. قال الإمام أحمد: كُلُّ شيءٍ يذهب آخره فقد ذهب جميعُه. فإذا ذهبت صلاة المرء ذهب دينُه (٢). والمقصودُ أنَّ حديث عبد الله بن مسعود ﵁: "لا يحلُّ دمُ امرءٍ مسلمٍ إلَّا بإحدى ثلاثٍ؛ الثَّيِّب الزَّاني، والنَّفس بالنَّفس، والتَّارك لدِيْنه" (٣) = من أقوى الحجج في قتل تارك الصلاة. فصْلٌ واختلف القائلون بقتله في مسائل: أحدها: أنَّه هل يُسْتَتاب أم لا؟ فالمشهور أنَّه يُسْتَتاب، فإنْ تاب تُرِك، وإلَّا قُتِل. هذا قول الشَّافعي (٤)، وأحمد (٥)، وأحد القولين في مذهب مالك (٦).

(١) بعده زيادة في هـ وط: "فإذا ذهب أوَّله وآخره فقد ذهب جميعُهُ". (٢) بنحوه في: طبقات الحنابلة لابن أبي يعلى (٢/ ٣٥٢). (٣) تقدَّم (ص/٨). (٣) يُنْظَر: الأم (٢/ ٥٦٤)، والمجموع للنَّووي (٣/ ١٧). (٤) يُنْظَر: الكافي لابن قدامة (١/ ٢٠٠)، والإنصاف للمرداوي (٣/ ٢٨). (٥) يُنْظَر: الذَّخيرة للقرافي (٢/ ٤٨٤)، والتَّمهيد لابن عبد البر (٤/ ٢٤٠).