16
İslâm’ı; onu küçümsemiş olur (1).
Onların İslâm’dan nasibi, namazdan nasipleri ölçüsündedir; İslâm’a duydukları istek de namaza duydukları istek ölçüsündedir.
Ey Allah’ın kulu! Kendini tanı ve İslâm’a hiçbir değer (2) vermeden Allah’ın huzuruna çıkmaktan sakın. Çünkü kalbinde İslâm’ın değeri, namazın kalbindeki değeri kadardır.
Hz. Peygamber’in (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: “Namaz, İslâm’ın direğidir.” (3) (4).
Bilmez misin ki çadırın (5) direği yıkılınca çadır da yıkılır,
(1) س nüshasında: “Onunla alay eden.”
(2) س nüshasında: “Ve nasibi de yoktur.”
(3) ط nüshasında: “Dinin direği.”
(4) Abū Nuaym al-Fadl b. Dukayn, al-Salāt adlı eserinde Bilāl b. Yahyā’dan şöyle rivayet etmiştir: “Bir adam Hz. Peygamber’e sallallahu aleyhi ve sellem gelip bir soru sordu. Bunun üzerine Hz. Peygamber, ‘Namaz dinin direğidir’ buyurdu.” Bu rivayet al-Talkhīs al-Habīr’de (1/173) aktarılmıştır. İbn Hacer, Nevevī’nin bu rivayeti reddedip geçersiz saydığını aktardıktan sonra şöyle demiştir: “Bu rivayet mürseldir; râvileri güvenilirdir.”
Bunun yerine Muaz’ın radıyallahu anh rivayet ettiği şu hadis yeterlidir: Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem, “İşin başı İslâm, direği ise namazdır…” buyurmuştur. Hadis ileride gelecektir (s. 72).
(5) İlk harfi ötreli veya esreli olmak üzere iki şekilde okunur: fustāt ve fistāt. Kıl çadır anlamındadır. Bk. al-Misbāh (2/472).
بالإسلام، مستهينٌ به (١).
وإنَّما حظُّهم من الإسلام على قدر حظِّهم من الصَّلاة، ورغبتهم في الإسلام على قدر رغبتهم في الصَّلاة.
فاعْرف نفسك يا عبد الله، واحْذر أنْ تَلْقَى الله ولا قدر (٢) للإسلام عندك؛ فإنَّ قَدْر الإسلام في قلبك كقَدْر الصَّلاة في قلبك.
وقد جاء الحديث عن النَّبيِّ ﷺ أنَّه قال: "الصَّلاة عمود الإسلام" (٣) (٤).
أَلَسْتَ تعلمُ أنَّ الفُسْطاط (٥) إذا سقط عموده سقط الفُسْطاط،
(١) س: "مستهزءٌ به".
(٢) س: "ولا حظَّ".
(٣) ط: "عمود الدِّين".
(٤) أخرجه أبونعيم الفضل بن دكين في الصَّلاة كما في التَّلخيص الحبير (١/ ١٧٣)، عن بلال بن يحيى قال: جاء رجلٌ إلى النَّبيِّ ﷺ، فسَأَله فقال: "الصَّلاة عمود الدِّين". ثم نقل ابن حجر استنكار النَّووي وإبطاله له، ثم قال: "وهو مرسلٌ، رجالُه ثقاتٌ".
ويغني عنه حديث معاذ ﵁ أنَّ النَّبي ﷺ قال: "أمَّا رأس الأمر فالإسلام، وأمَّا عموده فالصَّلاة .. " الحديث. كما سيأتي (ص/٧٢).
(٥) بضم أوَّله أوكسره، لغتان: بيت شَعَرٍ. كما في المصباح (٢/ ٤٧٢).