16
ve bu iki rekâtı ilk ikisinden daha kısa tutardı (1). Bu rekâtlarda Fâtiha suresini okur, bazen buna başka ayetler de eklerdi (2).
Bölüm
Bir topluluğa dua veya beddua etmek için kunut okuduğunda (3), kunut duasını son rekâtta, başını rükûdan kaldırdıktan sonra yapardı. Bunu en çok sabah namazında yapardı.
Humeyd, Enes’ten şöyle nakletmiştir: “Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem bir ay boyunca rükûdan sonra kunut duası (4) okudu
(1) ض ve س nüshalarında “al-awlatayn” (ilk ikisi) şeklindedir.
(2) Müellifin daha önce zikrettiği, Müslim’de yer alan Ebu Saīd el-Hudrī hadisinde şöyle denilmektedir: “Resûlullah’ın (sallallahu aleyhi ve sellem) öğle ve ikindi namazlarındaki kıyam süresini tahmin ederdik. Öğlenin ilk iki rekâtındaki kıyamının ‘Elif Lām Mīm, Tanzīl’ diye başlayan Secde suresini okuyacak kadar, son iki rekâtındaki kıyamının ise bunun yarısı kadar sürdüğünü tahmin ettik. İkindinin ilk iki rekâtındaki kıyamını da onun kıraati kadar tahmin ettik…” Bir rivayette, “ ‘Elif Lām Mīm, Tanzīl’ diye başlayan Secde suresi kadar” ifadesinin yerine şöyle denilmektedir: “Otuz ayet kadar; son iki rekâtta ise on beş ayet kadar. İkindinin ilk iki rekâtının her birinde on beş ayet kadar, son iki rekâtında ise bunun yarısı kadar.”
Elbānī, Sıfatu’s-salāt adlı eserinde (el-Asl, 2/468), Mālik ve Beyhakī’nin rivayet ettiği, Ebu Bekir’in (Allah ondan razı olsun) akşam namazının üçüncü rekâtındaki kıraatine ilişkin haberin isnadını sahih kabul etmiştir.
(3) “İdhā qanata” (kunut yaptığında) ifadesi ض nüshasında yoktur.
(4) هـ nüshasında “qultu” (dedim) şeklindedir. Hemen sonraki yerde de böyledir. Bu bir yazım hatasıdır!
ويخفِّفُهما عن الأُوْلَيَين (١)، وكان يقرأ فيهما بفاتحة الكتاب، ورُبَّما زاد عليها أحيانًا (٢).
فصْلٌ
وكان إذا قَنَت (٣) لقومٍ أو على قومٍ يجعل قنوتَه في الرَّكعة الأخيرة، بعد رفع رأسه من الرُّكوع، وكان أكثر ما يفعل ذلك في صلاة الصُّبح.
وقال حميد عن أنسٍ: «قَنَت (٤) رسول الله ﷺ شهرًا بعد الركوع في
(١) ض وس: «الأولتين».
(٢) تقدَّم ذكره من كلام المصنِّف من حديث أبي سعيد الخدري ـ عند مسلمٍ ـ قال: «كُنَّا نَحْزِرُ قيام رسول الله ﷺ في الظُّهر والعصر، فحزَرْنَا قيامه في الرَّكعتين الأُولَيَيْن من الظُّهر قدر ﴿الم تَنْزِيلُ﴾ السجدة، وحَزَرْنا قيامه في الأُخْرَيَيْن قدر النِّصف من ذلك، وحَزَرْنا قيامه في الرَّكعتين الأُولَيَيْن من العصر على قدر قراءته .. »، وفي روايةٍ: بدل قوله: «﴿الم تَنْزِيلُ﴾ السَّجدة»: «قدر ثلاثين آية، وفي الأُخْرَيَيْن قدر خمس عشرة آية. وفي العصر في الرَّكعتين الأُولَيَيْن في كُلِّ ركعةٍ قدر خمس عشرة، وفي الأُخْرَيَيْن قدر نِصْف ذلك».
وقد صحَّح الألباني في كتابه صفة الصلاة (الأصل ٢/ ٤٦٨) إسناد أثر قراءة أبي بكرٍ ﵁ في الثالثة من صلاة المغرب، ممَّا أخرجه مالك والبيهقي.
(٣) «إذا قنت» سقطت من ض.
(٤) هـ: «قلت»، وكذا في الموضع التالي بعده. تحريفٌ!