Kitāb al-Ṣalāh - İbn Kayyim - (الكتاب/425)

Kitāb al-Ṣalāhİbn Kayyim

Bölüm

Ardından alnı, burnu, elleri, dizleri ve ayak parmaklarının uçları üzerine secde eder (1), el ve ayak parmaklarını kıbleye yöneltirdi. Avuçlarının başparmak dibindeki etli kısımlarına dayanır, dirseklerini yerden kaldırır, kollarını koltuk altlarının beyazlığı görünecek kadar yanlarından uzak tutardı (2). Karnını uyluklarından, uyluklarını da baldırlarından ayrı tutar, secdede dengeli bir duruş alırdı. Yüzünü namaz kıldığı zemine doğrudan temas ettirerek yere iyice yerleştirir, sarığının dolanmış kısmı üzerine secde etmezdi.

Ebū Humeyd es-Sāidī, on sahâbînin kendisini dinlediği bir sırada şöyle dedi:

“Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem namaza kalktığında dimdik durur, ellerini omuz hizasına kadar kaldırırdı. Rükûya varmak istediğinde ellerini omuz hizasına kadar kaldırır, ardından ‘Allahu ekber’ diyerek rükûya varır ve düzgün bir duruş alırdı. Başını ne aşağı eğer (3) ne de yukarı kaldırırdı. Ellerini dizlerinin üzerine koyardı. Ardından ‘Allah, kendisine hamd edeni işitir’ der, başını kaldırıp her kemiği (4) yerli yerine oturuncaya kadar dimdik doğrulurdu. Sonra secdeye iner ve ‘Allahu ekber’ derdi. Kollarını açarak karnından uzak tutar, ayak parmaklarını açardı (5). Ardından sol ayağını büker, üzerine oturur ve her kemiği yerli yerine oturuncaya kadar düzgün bir duruş alırdı (6). Sonra yeniden secdeye iner,

(1) Buhārī (812) ve Müslim (490), İbn Abbas’tan (Allah ondan razı olsun) Resûlullah’ın (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: “Yedi kemik üzerine secde etmekle emrolundum: alın —eliyle burnunu da işaret etti—, iki el, iki bacak ve iki ayağın parmak uçları. Elbiseleri ve saçları da toplamayız.” (2) Buhārī (390) ve Müslim (495), Abdullah b. Mālik b. Buhayne’den (Allah ondan razı olsun) şöyle rivayet etmiştir: “Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) namaz kılarken kollarını, koltuk altlarının beyazlığı görünecek kadar açardı.” (3) Dād ve Sīn nüshalarında: “yasubb”. (4) Hā ve Tā nüshalarında: “uzuv”. (5) “Sonra kollarını karnından uzak tutup açtı … ayak parmaklarını açtı” ibaresi Dād nüshasında yoktur. (6) “Sol” ve “düzgün bir duruş aldı” ifadeleri Dād nüshasında yoktur.

فصْلٌ ثم كان يسجد على جبهته وأنفه ويَدَيه ورُكْبَتيه وأطراف قَدَمَيه (١)، ويستقبل بأصابع يَدَيه ورِجْلَيه القبلة. وكان يعتمد على إلْيَتَي كَفَّيْه، ويرفع مِرْفَقيه، ويجافي عضديه عن جَنْبَيه، حتى يبدو بياض إبْطَيْه (٢)، ويرفع بطنه عن فَخِذَيه، وفخِذَيه عن ساقيه، ويعتدل في سجوده، ويمكِّن وجهه من الأرض مباشرًا به للمصلَّى، غير ساجدٍ على كور العمامة. قال أبوحُمَيْد السَّاعدي ـ وعشرة من الصَّحابة يسمعون كلامه ـ: «كان رسول الله ﷺ إذا قام إلى الصَّلاة اعتدل قائمًا، ورفع يَدَيه حتَّى يحاذي بهما مِنْكَبَيه، فإذا أراد أنْ يركع رفع يَدَيه حتى يحاذي بهما مَنْكِبَيه، ثُمَّ قال: «الله أكبر»، فركع ثُمَّ اعتدل، فلم يصوِّب (٣) رأسه ولم يُقْنِعه، ووضع يَدَيه على ركبتيه، ثُمَّ قال: «سمع الله لمن حمده»، ثُمَّ رفع واعتدل، حتى رجع كُلُّ عظمٍ (٤) في موضعه، معتدلًا، ثُمَّ هوى ساجدًا، وقال: «الله أكبر»، ثُمَّ جافى وفتح عضدَيْه عن بطنه، وفتح أصابع رِجْلَيه (٥)، ثُمَّ ثَنَى رِجْله اليُسْرى، وقعد عليها، واعتدل (٦)، حتى يرجع كُلُّ عظمٍ موضعه معتدلًا، ثُمَّ هَوَى ساجدًا،

(١) أخرجه البخاري (٨١٢)، ومسلم (٤٩٠)، من حديث ابن عباسٍ ﵁: أنَّ رسول الله ﷺ قال: «أُمِرتُ أنْ أسجد على سبعة أعظم، الجبهة وأشار بيده على أنفه، واليدين، والرجلين، وأطراف القدمين، ولا نكفت الثِّياب ولا الشَّعر». (٢) أخرجه البخاري (٣٩٠)، ومسلم (٤٩٥)، من حديث عبد الله بن مالك بن بحينة ﵁: «أنَّ رسول الله ﷺ كان إذا صلَّى فرَّج بين يديه حتى يبدو بياض إبطيه». (٣) ض وس: «يصب». (٤) هـ وط: «عضو». (٥) «ثُمَّ جافى .. رِجْلَيه» سقطت من ض. (٦) «اليسرى» و «واعتدل» ليستا في ض.