16
İbn Ömer de onun hakkında şöyle demiştir: “O, ellerini dizlerinden önce yere koyardı.” (1)
Ebû Hüreyre’den nakledilen rivayetler ise farklılık göstermektedir. Nitekim Sünen’de (2), ondan (3) Hz. Peygamber’in (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir:
= … Buhārī ve Müslim’in şartları; bu isnadda herhangi bir illet bilmiyorum.” Beyhakī de (2/99), onun aracılığıyla Alā b. İsmāīl el-Attār → Hafs b. Gıyās → Āsım el-Ahvel → Enes (Allah ondan razı olsun) isnadıyla rivayet etmiştir. Enes şöyle demiştir: “Resûlullah’ın (sallallahu aleyhi ve sellem) başparmaklarını kulakları hizasına getirerek tekbir aldığını gördüm. Ardından her eklemi yerinde sabitleninceye kadar rükû etti. Sonra başını kaldırdı ve her eklemi yerinde sabitlendi. Ardından tekbir getirerek secdeye indi; dizleri ellerinden önce yere değdi.” Ebū Hātim er-Rāzī, oğlunun el-İlel’inde (1/188) nakledildiği üzere, “Münker bir hadistir” demiştir. Dārekutnī ise şöyle demiştir: “Bu hadisi Hafs’tan bu isnadla yalnızca Alā b. İsmāīl rivayet etmiştir.” Elbānī de Sifatu’s-salāt, el-Asl’da (3/716) hadisi zayıf saymıştır.
(1) İbn Huzeyme (627), Hākim (1/348) ve başkaları, Derāverdī → Ubeydullah b. Ömer → Nāfi‘ → İbn Ömer isnadıyla rivayet etmişlerdir: İbn Ömer ellerini dizlerinden önce yere koyar ve “Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) de böyle yapardı” derdi.
Buhārī de Sahīh’inde, “Secde ederken tekbirle yere inmek” babında, bu rivayeti Nāfi‘den muallak olarak nakletmiştir.
İbn Huzeyme, Hākim ve Elbānī hadisi sahih saymışlardır. Bk. el-İrvā (357); Sifatu’s-salāt, el-Asl (3/714).
(2) Ebū Dāvūd (840), Nesāī (1091) ve Ahmed (2/381), hepsi Derāverdī → Muhammed b. Abdullah b. Hasan → Ebü’z-Zinād → A‘rec → Ebū Hüreyre (Allah ondan razı olsun) isnadıyla aynı hadisi rivayet etmişlerdir.
Ebū Dāvūd (841), Nesāī (1090) ve Tirmizī (269) de Abdullah b. Nāfi‘in Muhammed b. Abdullah b. Hasan’dan, onun da aynı râviden nakliyle şu lafızla rivayet etmişlerdir: “Biriniz namazında çökmeye yönelir ve devenin çöktüğü gibi çöker.” Nevevī, Zerkānī, Münāvī, Abdülhak el-İşbīlī ve Elbānī hadisi sahih saymışlardır. Bk. İrvāu’l-galīl (357).
(3) “Anhu” (ondan) ifadesi t’de bulunmamaktadır.
وقال عنه ابن عمر: «إنَّه كان يضعُ يَدَيه قبل رُكْبَتَيه» (١).
واختُلِفَ على أبي هريرة، ففي «السُّنَن» (٢)، عنه (٣)، عن النَّبيِّ ﷺ:
= … شرط الشَّيخين، ولا أعرف له عِلَّة»، ومن طريقه البيهقي (٢/ ٩٩)، من طريق العلاء بن إسماعيل العطار حدثنا حفص بن غياث عن عاصم الأحول عن أنسٍ ﵁ قال: «رأيت رسول الله ﷺ كبَّر حتى حاذى بإبهاميه أذنيه، ثم ركع حتى استقر كُلُّ مفصلٍ منه في موضعه، ثم رفع رأسه حتى استقر كلُّ مفصلٍ منه في موضعه، ثم انحطَّ بالتَّكبير فسبقت ركبتاه يَدَيْه». قال أبو حاتم الرازي كما في علل ابنه (١/ ١٨٨): «حديث منكر». وقال الدَّارقطني: «تفرَّد به العلاء بن إسماعيل عن حفص بهذا الإسناد». وضعفه الألباني في صفة الصلاة، الأصل (٣/ ٧١٦).
(١) أخرجه ابن خزيمة (٦٢٧)، والحاكم (١/ ٣٤٨)، وغيرهما، من طريق الدراوردي عن عبيد الله بن عمر عن نافع عن ابن عمر: أنَّه كان يضع يديه قبل ركبتيه، وقال: «كان النبيُّ ﷺ يفعل ذلك».
وأخرجه البخاري تعليقًا في صحيحه، باب يهوي بالتكبير حين يسجد، عن نافعٍ به.
وقد صحَّحه ابن خزيمة، والحاكم، والألباني في الإرواء (٣٥٧). وصفة الصلاة، الأصل (٣/ ٧١٤).
(٢) أبوداود (٨٤٠)، والنَّسائي (١٠٩١)، وأخرجه أحمد (٢/ ٣٨١)، كلُّهم من طريق الدراوردي عن محمد بن عبد الله بن حسن عن أبي الزِّناد عن الأعرج عن أبي هريرة ﵁ به.
وأخرجه أبوداود (٨٤١)، والنَّسائي (١٠٩٠)، والترمذي (٢٦٩)، من طريق عبد الله بن نافع عن محمد بن عبد الله بن حسن عنه به، بلفظ: «يعمد أحدكم في صلاته فيبرك كما يبرك الجمل». وقد صحَّحه النَّووي والزرقاني والمناوي وعبد الحق الإشبيلي والألباني، يُنْظَر: إرواء الغليل (٣٥٧).
(٣) «عنه» ليست في ط.