16
ve parmaklarını açar (1), “Allahu ekber” derdi (2).
Bundan önce ise şöyle demezdi: “Niyet ettim (3) şöyle şöyle namaz kılmaya, yönelmiş olarak (4)
(1) Tirmizī (239), İbn Khuzayma (458), İbn Hibbān (1769), Hākim (1/359) ve diğerlerinin, Yahyā b. al-Yamān → İbn Abī Dhi’b → Sa‘īd b. Sam‘ān → Ebû Hüreyre (Allah ondan razı olsun) yoluyla rivayet ettikleri şu hadise işaret etmektedir: “Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) namazda parmaklarını açardı.”
Birden fazla âlim, Yahyā b. al-Yamān’ın bu hadisin lafzında hata ettiğini ve mahfuz lafzın “Ellerini uzatarak kaldırdı” olduğunu belirtmiştir. Bk. Tirmizī’nin Sünen’inde hadisin ardından aktarılan Dārimī’nin açıklaması; İbn Abī Hātim, al-‘Ilal (265, 458); Ebû Dāvūd, Masā’il Ahmad (1854).
İbn Khuzayma (459) ve Hākim (1/359), aynı hadisi Abū ‘Āmir al-‘Aqadī’nin İbn Abī Dhi’b’den rivayetiyle şu lafızla nakletmişlerdir: “Namaza kalktığında şöyle yapardı.” Abū ‘Āmir bunu eliyle gösterdi; parmaklarını ne birbirinden ayırdı ne de bitiştirdi.
(2) Resûlullah’ın (sallallahu aleyhi ve sellem) namaza kalkarken tekbir getirdiğine dair pek çok hadis vardır. Müslim’in rivayet ettiği Ebû Hüreyre hadisi (392) ve yine onun rivayet ettiği Vā’il b. Hujr hadisi (401) bunlardandır. Ayrıca bk. Albānī, Sifat Salāt al-Nabī, el-Asl (1/176–192).
(3) Tā nüshasında “an” ilavesi vardır.
(4) Dād nüshasında: “istqbl”.
ونشرها (١)، وقال: «الله أكبر» (٢).
ولم يكن يقول قبل ذلك: نَوَيْتُ (٣) أصلِّي كذا وكذا، مستقبل (٤)
(١) يشير إلى ما أخرجه الترمذي (٢٣٩)، وابن خزيمة (٤٥٨)، وابن حبَّان (١٧٦٩)، والحاكم (١/ ٣٥٩)، وغيرهم، من طريق يحيى بن اليمان عن ابن أبي ذئب عن سعيد بن سمعان عن أبي هريرة ﵁: «أنَّ رسول الله ﷺ كان ينشر أصابعه في الصلاة نشرًا».
وقد خطَّأ غير واحدٍ يحيى بن اليمان في لفظ هذا الحديث، وأنَّ المحفوظ قوله: «رفع يَدَيْه مدًّا». يُنْظَر: كلام الدَّرامي في سنن الترمذي عقب الحديث، وعلل ابن أبي حاتم (٢٦٥، ٤٥٨)، ومسائل أحمد لأبي داود (١٨٥٤).
وأخرجه ابن خزيمة (٤٥٩)، والحاكم (١/ ٣٥٩)، من طريق أبي عامر العقدي عن ابن أبي ذئب به، بلفظ: «كان إذا قام إلى الصَّلاة قال هكذا، وأشار أبوعامرٍ بيده، ولم يفرِّج بين أصابعه ولم يضمَّها».
(٢) أحاديث تكبيره ﷺ عند قيامه للصلاة كثيرة، منها حديث أبي هريرة ﵁ عند مسلم (٣٩٢)، وحديث وائل بن حجر ﵁ عنده أيضًا (٤٠١). وانظر: صفة صلاة النَّبي ﷺ للألباني، الأصل (١/ ١٧٦ - ١٩٢).
(٣) ط زيادة: «أنْ».
(٤) ض: «استقبل».