Kitāb al-Ṣalāh - İbn Kayyim - (الكتاب/349)

olduğu varlıkları rahmetiyle var etmiştir. Kitaplarını rahmetiyle indirmiş (1), peygamberlerini rahmetiyle göndermiş, dinî hükümlerini rahmetiyle koymuş, cenneti rahmetiyle yaratmıştır. Cehennemi de rahmetiyle yaratmıştır. Çünkü cehennem, mümin kullarını cennetine sevk ettiği kamçısıdır. Kendisine isyan eden tevhid ehlini günah kirlerinden onunla arındırır. O, aynı zamanda yarattıkları arasındaki düşmanlarını hapsettiği zindanıdır.

O’nun emir ve yasaklarında, tavsiye ve öğütlerinde bulunan engin rahmeti ve bol nimeti; yarattıklarının içini dolduran (2) rahmet ve nimetleri düşün. Rahmet (3), O’ndan kullarına uzanan bağdır; kulluk da kullarından O’na uzanan bağdır (4). Kullarından O’na kulluk, O’ndan kullarına ise rahmet ulaşır.

Bu ismin en özel müşahedelerinden biri, namaz kılanın rahmetten kendi payına düşeni müşahede etmesidir. Bu rahmet payı, onu Rabbinin huzurunda durdurmuş, O’na kulluk etmeye ve O’nunla münacatta bulunmaya ehil kılmıştır. Allah ona vermiş (5), başkasına vermemiş; onun kalbini kendisine yöneltmiş, başkasının kalbini ise kendisinden uzaklaştırmıştır. Bu da O’nun kendisine olan rahmetindendir (6).

“Din gününün sahibi” [Fatiha/4] dediğinde ise burada öyle bir yüceliği müşahede eder ki bu yücelik asla

(1) “Ve kitaplarını rahmetiyle indirdi” ifadesi Sīn nüshasında yoktur. (2) Dād, Hā ve Tā nüshalarında: “wa-mā fī hashwihā” (ve onların içinde bulunanlar). (3) “Fa-al-rahma” (öyleyse rahmet) ifadesi Hā nüshasında yoktur. (4) “Bihī” (O’na) kelimesi Sīn nüshasında; “minhum” (onlardan) kelimesi ise Hā ve Tā nüshalarında yoktur. (5) Tā nüshasında: “wa-i‘tā’ahu” (ve ona vermesi). (6) Hā nüshasında: “al-rahma” (rahmet).

خلقه برحمته، وأنزل كتبه برحمته (١)، وأرسل رسله برحمته، وشرع شرائعه برحمته، وخلق الجنَّة برحمته، والنَّار أيضًا برحمته؛ فإنَّها سوطه الذي يسوق به عباده المؤمنين إلى جنَّته، ويطهِّر بها أدران الموحِّدين من أهل معصيته، وسجنه الذي يسجن فيه أعداءه من خليقته. فتأمَّل ما في أمره ونهيه، ووصاياه ومواعظه؛ من الرَّحمة البالغة، والنِّعمة السَّابغة، وما في حشو مخلوقاته (٢) من الرَّحمة والنِّعمة. فالرحمة (٣) هي السَّبب المتَّصل منه بعباده، كما أنَّ العبودية هي السَّبب المتَّصل به منهم (٤)، فمِنهم إليه العبوديَّة، ومنه إليهم الرَّحمة. ومن أخصِّ مشاهد هذا الاسم: شهود المصلِّي نصيبه من الرَّحمة، الذي أقامه بين يَدَي ربِّه، وأهَّلَه لعبوديته ومناجاته، وأعطاه (٥) ومنع غيره، وأقبل بقلبه وأعرض بقلب غيره، وذلك من رحمته (٦) به. فإذا قال: ﴿مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ﴾ [الفاتحة/٤] فهنا شهد المجد الذي لا

(١) «وأنزل كتبه برحمته» ليست في س. (٢) ض وهـ وط: «وما في حشوها». (٣) «فالرحمة» ليست في هـ. (٤) «به» ليست في س. و «منهم» ليست في هـ وط. (٥) ط: «وإعطاءه». (٦) هـ: «الرحمة».