16
kişinin mescitte hep aynı yere yerleşmesini (1), tıpkı devenin hep aynı yere yerleşmesi (2) gibi.”
Bu hadis, namazda hayvanlara benzemeyi yasaklamaktadır: Gagasını yere vurur gibi aceleyle secde ederek kargaya (3), secdede kollarını yere sererek yırtıcı hayvana ve mescitte belirli bir yere sürekli bağlı kalıp orayı devenin yaptığı gibi kendisine yer edinerek deveye benzemeyi (4).
Başka bir hadiste şöyle buyurulmuştur: “Tilki gibi dönüp bakmayı, köpek gibi oturmayı ve elleri atların kuyrukları gibi kaldırmayı yasakladı.” Bunu Ahmed rivayet etmiştir (5) (6).
İşte bunlar, kendilerine benzemenin (7) yasaklandığı altı hayvandır.
(1) هـ ve ط: “Yer edinmekten”.
(2) هـ: “Yer edinme”.
(3) س: “Benzemekten .. onun gagalaması”.
(4) ط: “Orayı yer edinme .. yer edinme”.
(5) Müellifin aktardığı lafızla basılı al-Musnad’da bu rivayete rastlamadım. Ancak eserde (2/311), Sharīk → Yazīd b. Abī Ziyād → Mujāhid → Ebû Hüreyre (Allah ondan razı olsun) isnadıyla şu rivayet bulunmaktadır: “Resûlullah ﷺ bana üç şeyi emretti ve üç şeyi yasakladı… Horozun gagalaması gibi gagalamayı, köpeğin oturuşu gibi oturmayı ve tilkinin dönüp bakması gibi dönüp bakmayı bana yasakladı.” Al-Mundhirī, al-Targhīb’de (1/208); al-Haythamī de al-Majma‘da (2/80) bu rivayetin isnadını hasen kabul etmiştir.
(6) “Ahmed rivayet etmiştir” ifadesi هـ nüshasında yoktur.
(7) س: “Benzeme”.
يوطِّن (١) الرجل المكان في المسجد كما يوطِّن (٢) البعير».
فتضمَّن الحديث النَّهي في الصَّلاة عن التَّشبُّه بالحيوانات؛ بالغراب في النقرة (٣)، وبالسَّبع بافتراشه ذراعيه في السُّجود، وبالبعير في لزومه مكانًا معيَّنًا من المسجد، يوطِّنُه كما يوطِّن البعير (٤).
وفي حديثٍ آخر: «نهى عن التفاتٍ كالتفات الثَّعلب، وإقْعَاء كإقْعَاء الكلب، ورفع الأيدي كأذناب الخيل». أخرجه أحمد (٥) (٦).
فهذه ستُّ حيواناتٍ نهى عن التشبُّه (٧) بها.
(١) هـ وط: «عن توطن».
(٢) هـ: «توطن».
(٣) س: «عن التشبيه .. نقره».
(٤) ط: «توطنه .. توطن».
(٥) لم أره في المسند المطبوع باللَّفظ الذي ساقه المصنِّف، ولكن فيه (٢/ ٣١١)، من طريق شريك عن يزيد بن أبي زياد عن مجاهد عن أبي هريرة ﵁ قال: «أَمَرَني رسول الله ﷺ بثلاث ونهاني عن ثلاثٍ … ونهاني عن نقرةٍ كنقرة الدِّيك، وإقعاءٍ كإقعاء الكلب، والتفاتٍ كالتفات الثعلب». وقد حسَّن إسناده المنذري في التَّرغيب (١/ ٢٠٨)، والهيثمي في المجمع (٢/ ٨٠).
(٦) «أخرجه أحمد» ليست في هـ.
(٧) س: «التشبيه».