16
1 - Namaz Kitabı; İmam Ebu Hanife’nin ilim arkadaşı Kadı Ebu Yusuf Yakub b. İbrahim el-Ensārī el-Bağdādī’ye (vef. 182 H) aittir (1).
2 - Namaz Kitabı; İbn Uleyye diye tanınan meşhur hadis âlimi İsmail b. İbrahim el-Esedī’ye (vef. 193 H) aittir (2).
3 - Namaz Kitabı; el-Cūzcānī, Ebu Süleyman Musa b. Süleyman el-Hanefī’ye (vef. yaklaşık 200 H) aittir (3).
4 - Namaz Kitabı; hadis hâfızı Ebu Nuaym el-Fazl b. Dükeyn’e (vef. 219 H) aittir (4).
5 - Namaz Kitabı; İmam Ahmed b. Hanbel’e (vef. 241 H) aittir (5).
(1) al-Qurashī, al-Jawāhir al-Mudiyya (1/258).
(2) İbnü’n-Nedim, al-Fihrist (s. 317).
(3) al-Qurashī, al-Jawāhir al-Mudiyya (2/186–187); Kahhāla, Mu‘jam al-Mu’allifīn (3/932).
(4) Eserin yalnızca bulunabilen kısmı, Salāh b. Āyid al-Shallāhī’nin tahkikiyle yayımlanmıştır. İlk baskısı Medine’de Maktabat al-Ghurabā’ al-Athariyya tarafından 1417 H yılında, 228 sayfa olarak; ikinci baskısı ise Dār Ibn Hazm tarafından 1425 H yılında, 156 sayfa olarak yapılmıştır.
(5) Bu kitabın İmam Ahmed’e nispeti tartışmalıdır. Nitekim İmam Zehebî —Allah ona rahmet etsin— eserin ona nispetini reddeder. Siyar A‘lām al-Nubalā’ adlı eserinde (11/287), “Risālat al-Musī’ fī al-Salāt (Namazı yanlış kılan kimseye dair risale) asılsızdır” der. Aynı eserde (11/330) ayrıca şöyle der: “Derim ki: Bu eser, İmam adına uydurulmuştur.” Kitap müstakil olarak birçok kez basılmıştır. En eski baskıları arasında Muhammed Reşid Rıza ile Kusay Muhibbuddīn al-Khatīb’in al-Matba‘a al-Salafiyya’da yayımladığı baskı (1398 H) ve Muhammed Hāmid al-Fiqī’nin baskısı bulunmaktadır.
١ - كتاب الصَّلاة، للقاضي أبي يوسف يعقوب بن إبراهيم الأنصاري البغدادي، صاحب الإمام أبي حنيفة، المتوفَّى سنة ١٨٢ هـ (١).
٢ - كتاب الصَّلاة، لابن عُليَّة، إسماعيل بن إبراهيم الأسدي، المحدِّث المشهور، المتوفَّى سنة ١٩٣ هـ (٢).
٣ - كتاب الصَّلاة، للجوزجاني، أبي سليمان موسى بن سليمان الحنفي، المتوفَّى حدود سنة ٢٠٠ هـ (٣).
٤ - كتاب الصَّلاة، للحافظ أبي نعيم، الفضل بن دُكين، المتوفَّى سنة ٢١٩ هـ (٤).
٥ - كتاب الصَّلاة، للإمام أحمد بن حنبل، المتوفَّى سنة ٢٤١ هـ (٥).
(١) الجواهر المضيَّة للقرشي (١/ ٢٥٨).
(٢) الفهرست لابن النَّديم (ص/٣١٧).
(٣) الجواهر المضيَّة للقرشي (٢/ ١٨٦ - ١٨٧)، ومعجم المؤلفين لكحالة (٣/ ٩٣٢).
(٤) وقد طُبِع جزءٌ منه -وهو الذي وُجِد-، بتحقيق صلاح بن عايض الشَّلاحي، الأولى في مكتبة الغرباء الأثرية بالمدينة النبويَّة، عام ١٤١٧ هـ، يقع في ٢٢٨ صفحة، وطبع ثانية في دار ابن حزم، ١٤٢٥ هـ، في ١٥٦ صفحة.
(٥) في نسبة هذا الكتاب للإمام أحمد نظرٌ؛ فإنَّ الإمام الذَّهبي ﵀ يبطل نسبته إليه، قال في سير أعلام النُّبلاء (١١/ ٢٨٧): «رسالة المسيء في الصَّلاة باطلةٌ»، وقال فيه أيضًا (١١/ ٣٣٠): «قلتُ: هو موضوعٌ على الإمام». وقد طُبِعَ الكِتَاب مفردًا مرَّات عديدة، من أقدمها طبعة محمد رشيد رضا، وقصي محب الدِّين الخطيب في المطبعة السَّلفية (١٣٩٨ هـ)، ومحمد حامد الفقي.