Kitāb al-Ṣalāhİbn Kayyim

Şāfiī şöyle demiştir: Mālik bize Atā el-Horāsānī’den, o da İbn Müseyyeb’den şöyle nakletti: Bir bedevî Resûlullah sallallahu aleyhi ve selleme geldi… Ardından hadisi zikretmiş ve sonunda, “Bozduğun orucun yerine bir gün de oruç tut” ifadesine yer vermiştir (1). Bu rivayet mürseldir; ancak İbn Müseyyeb’in mürsel rivayetlerindendir (2).

Davud b. Ebū Hind de bu hadisi Atā’dan rivayet etmiş, fakat “Onun yerine bir gün oruç tut” sözünü zikretmemiştir. İbn Müseyyeb, bu ilaveyi nakletmesi hususunda Atā’yı yalanlamıştır (3). İbn Hibbān ise şöyle demiştir: “Hafızası kötüydü; hata yapar, fakat bunun farkına varmazdı (4). Bu yüzden rivayetleri delil olarak kullanılamaz” (5).

Kasten kendini kusturan kimse hakkındaki hadis ise Ebū Hüreyre’nin Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellemden rivayet ettiği şu hadistir: “İradesi dışında kusan kimsenin kaza etmesi gerekmez. Kendini kusturan kimsenin ise kaza etmesi gerekir.” Tirmizī, “Bu, hasen ve rivayet zincirinde bir râvinin tek kaldığı bir hadistir” demiştir.

Tirmizī ayrıca şöyle demiştir: Muhammed —yani Buhārī—, “Bu rivayetin hatasız biçimde korunup nakledildiğini düşünmüyorum” demiştir (6).

(1) el-Ümm (3/249); Müsnedü’ş-Şāfiī (s. 105). (2) Çünkü bu, en sahih mürsel rivayetlerdendir. Bu rivayetler hakkındaki değerlendirmeler için bk. Cāmiu’t-tahsīl (s. 89). (3) Saīd’in, özellikle bu hadisteki söz konusu ilaveyi nakletmesi hususunda Atā’yı yalanladığını Buhārī et-Tārīkhu’l-kebīr’de (1/270), İbn Adī el-Kāmil’de (3/358), Ukaylī ed-Duafā’da (3/406) ve başkaları isnadıyla aktarmıştır. (4) “Kāna” (idi) kelimesi Hā nüshasında yoktur. Sīn nüshasındaki “Hâfızın rivayet ettiği gibi, hata yaparız ve bilmeyiz…” ifadesi metin bozulmasıdır. (5) el-Mecrūhīn (2/130). (6) Tirmizī’nin es-Sünen’inde (3/720). Buhārī, et-Tārīkhu’l-kebīr’de (1/91): “Sahih değildir” demiştir.
وقال الشَّافعي: أخبرنا مالك عن عطاء الخراساني عن ابن المسيب قال: أتى أعرابيٌّ إلى رسول الله ﷺ .. فذكر الحديث، وقال في آخره: "وصُمْ يومًا مكان ما أصبت" (١). وهذا مرسلٌ، ولكنَّه من مراسيل ابن المسيَّب (٢). ورواه داود بن أبي هند عن عطاء، فلم يذكر قوله: "وصُم يومًا مكانه". وعطاءٌ كذَّبَه ابنُ المسيب (٣)، وقال ابن حبَّان: "كان رديء الحِفْظ، يخطئ، ولا يعلم (٤)، فبطل الاحتجاج به" (٥). وأمَّا حديث المستقيء عمدًا فهو حديث أبي هريرة عن النَّبيِّ ﷺ قال: "مَن ذَرَعَه القيء فلا قضاء عليه، ومن استقاء فعليه القضاء" فقال الترمذي: "هذا حديث حسنٌ غريبٌ". وقال: قال محمدٌ ـ يعني: البخاري ـ: "لا أراه محفوظًا" (٦).
(١) الأم (٣/ ٢٤٩)، مسند الشافعي (ص/١٠٥). (٢) فإنَّه من أصحِّ المراسيل. ويُنْظر في الكلام عليها: جامع التحصيل (٨٩). (٣) أسند تكذيب سعيدٍ لعطاء في ذكر هذه الزِّيادة بخصوصها في هذا الحديث البخاريُّ في تاريخه الكبير (١/ ٢٧٠)، وابن عدي في الكامل (٣/ ٣٥٨)، والعقيلي في الضُّعفاء (٣/ ٤٠٦)، وغيرهم. (٤) "كان" ليست في هـ. وفي س: "كما روى الحافظ نخطيء ولا نعلم .. " تحريفٌ. (٥) المجروحين (٢/ ١٣٠). (٦) في سننه (٣/ ٧٢٠). وقال في التاريخ الكبير (١/ ٩١): "لم يصِحَّ".

Şirket

  • Hakkımızda
  • Fiyatlandırma
  • Neden Çevirelim?

Destek

  • Bize ulaşın
  • Hata bildir
  • Bize destek olun
  • Bağış yap
  • Yapay Zeka Mücadele Arenası

Bizi takip edin

© 2026 Kutub. Tüm hakları saklıdır.
Şartlar ve koşullarGizlilik politikasıÇerezler