Kitāb al-Ṣalāhİbn Kayyim

kendin için sağlıklı bir değerlendirme yapmış olmuyorsun (1); ‘Bu icmâdır’ dediğinde çevrendeki ilim ehlinden (2) sana, ‘Allah korusun! Bu, icmâ olamaz’ diyen kimseler buluyorsun.”

Şâfiî, “Risāle” adlı eserinde (3) şöyle demiştir: “Hakkında ihtilaf bulunduğu bilinmeyen (4) bir mesele, icmâ sayılmaz.”

Gördüğün gibi, ilim ehlinin imamlarının icmâ iddiası hakkındaki sözleri bunlardır.

Şimdi asıl konumuza dönelim ve soralım: Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in ashabından kim, bir kimsenin herhangi bir mazereti olmaksızın (5) kasten terk edip vaktini geçirdiği namazı daha sonra kılmasının kendisine fayda sağlayacağını, bu namazın ondan kabul edileceğini (6) ve namaz borcunun düşeceğini söylemiştir?

Allah biliyor ki, onlardan bunu söyleyen tek bir sahâbîye ait rivayete rastlamadık (7)! Sahâbe ve tâbiînden nakledilen ve yukarıda aktardığımız görüşleri de zikrettik.

Hasan-ı Basrî de bizim söylediğimizi açıkça ifade etmiştir. Nitekim Muhammed b. Nasr el-Mervezī şöyle demiştir

(1) س, هـ ve ط: “yuhsin”. (2) Jimā‘ al-‘Ilm: “fa-tajidu siwāka …”. س: “fa-wajada …”. “İlim ehlinden” ifadesi هـ ve ط nüshalarında yoktur. (3) Yeni Risāle’sinde; nitekim müellif bunu I‘lām al-Muwaqqi‘īn’de (2/53) belirtmiştir. (4) “Yu‘lam” (bilinir) kelimesi ض ve هـ nüshalarında yoktur. (5) هـ ve ط: “li-ghayr”. (6) “Minhu” (ondan) kelimesi هـ ve ط nüshalarında yoktur. (7) هـ ve ط: “alā”.
تحسن (١) النَّظَر لنفسك، إذا قلت: هذا إجماع؛ فتجد حولك من أهل العلم (٢) من يقول لك: معاذ الله أنْ يكون هذا إجماعًا". وقال الشَّافعي في "رسالته" (٣): "ما لا يُعْلَم (٤) فيه خلافٌ فليس إجماعًا". فهذا كلام أئمَّة أهل العلم في دعوى الإجماع كما ترى. فلْنَرجع إلى المقصود، فنقول: من قال من أصحاب رسول الله ﷺ إنَّ من ترك الصَّلاة عمدًا بغير (٥) عذرٍ حتى خرج وقتها أنَّها تنفعه بعد الوقت، وتُقْبَل منه (٦) وتبرأ ذمَّته؟ فالله يعلم أنَّا لم نظفر عن (٧) صاحبٍ واحدٍ منهم قال ذلك! وقد نقلنا عن الصَّحابة والتابعين ما تقدَّم حكايته. وقد صرَّح الحسن البصري بما قلناه. فقال محمد بن نصر المروزي
(١) س وهـ وط: "يحسن". (٢) جماع العلم: "فتجد سواك .. ". س: "فوجد .. ". وجملة: "من أهل العلم" ليست في هـ وط. (٣) في رسالته الجديدة، كما ذكر ذلك المصنِّف في إعلام الموقِّعين (٢/ ٥٣). (٤) "يعلم" ليست في ض وهـ. (٥) هـ وط: "لغير". (٦) "منه" ليست في هـ وط. (٧) هـ و ط: "على".

Şirket

  • Hakkımızda
  • Fiyatlandırma
  • Neden Çevirelim?

Destek

  • Bize ulaşın
  • Hata bildir
  • Bize destek olun
  • Bağış yap
  • Yapay Zeka Mücadele Arenası

Bizi takip edin

© 2026 Kutub. Tüm hakları saklıdır.
Şartlar ve koşullarGizlilik politikasıÇerezler