Kitāb al-Ṣalāhİbn Kayyim

Ebû Hāris’in rivayetinde de şöyle demiştir: “Hiç kimse icmâ iddiasında bulunmamalıdır; belki de insanlar ihtilaf etmişlerdir” (1).

Şāfiī (2), Muhammed b. Hasan’la yaptığı münazara sırasında şöyle demiştir: “Bir kimse, çeşitli beldelerdeki insanların icmâ ettiğini bilmedikçe (3), ‘İcmâ ettiler’ diyemez. Uzakta yaşayanların da yakında yaşayanların da (4) görüşleri hakkında ancak bir topluluğun başka bir topluluktan naklettiği haber kabul edilir.

Bana, ‘Bu şartı yerine getirmek çok zordur (5)’ dedi. Ben de ona, ‘Zor olmasının yanı sıra, böyle bir haber de mevcut değildir’ dedim.”

Başka bir yerde (6), icmâ iddiasının zayıflığını açıklamış ve tartıştığı kişiden, karşılayamadığı birtakım deliller istemiştir. Bunun üzerine karşısındaki kişi şöyle demiştir: “Peki, hiç icmâ yok mu?

Ben de şöyle dedim: Evet, Allah’a hamdederiz (7), pek çoktur; bütün (8) farzlar konusunda; bunlarda mazur görülmez

(1) Müellif bu rivayetleri I‘lām al-Muwaqqi‘īn’de de zikretmiştir (2/228). (2) al-Umm ile birlikte basılan Jimā‘ al-‘Ilm’de (9/36–37). (3) هـ: “ta‘lam” (bilirsin). (4) س: “min bāb … qarīb”. ط: “man nā’at” (evi uzakta olan kimse). (5) ض, هـ ve ط: “tadīq” (daralır). (6) Jimā‘ al-‘Ilm (9/29). (7) ط: “al-hamdu lillāh” (Allah’a hamdolsun); ض ve هـ: “bi-hamdillāh” (Allah’a hamd ile). (8) Jimā‘ al-‘Ilm’de: “fī jumla” (bütünü içinde). Muhakkikin belirttiği üzere bazı nüshalarında ise “jml” şeklindedir.
وقال في رواية أبي الحارث: "لا ينبغي لأحدٍ أنْ يدَّعِيَ الإجماع؛ لعلَّ الناس اختلفوا" (١). وقال الشَّافعي (٢) ـ في أثناء مناظرته لمحمد بن الحسن ـ: "لايكون لأحدٍ أنْ يقول: أجمعوا، حتى يعلم (٣) إجماعهم في البلدان، ولا يقبل على أقاويل من نأت داره منهم ولا قربت (٤)، إلَّا خبر الجماعة عن الجماعة. فقال لي: يضيق (٥) هذا جدًّا. قلتُ له: وهو مع ضِيْقِه غير موجودٍ". وقال في موضع آخر (٦)، وقد بيَّن ضعف دعوى الإجماع، وطالب من يناظره بمطالباتٍ عجز عنها، فقال له المناظر: "فهل من إجماعٍ؟ قلتُ: نعم، نحمد الله (٧)، كثيرًا، في كل (٨) الفرائض التي لا يسع
(١) ذكر المصنِّف هذه الروايات ـ أيضًا ـ في إعلام الموقِّعين (٢/ ٢٢٨). (٢) في جماع العلم، المطبوع مع الأم (٩/ ٣٦ - ٣٧). (٣) هـ: "تعلم". (٤) س: "من باب .. قريب". ط: "من ناءت". (٥) ض وهـ وط: "تضيق". (٦) جماع العلم (٩/ ٢٩). (٧) ط: "الحمد لله"، ض وهـ: "بحمدالله". (٨) جماع العلم: " في جملة". وفي بعض نسخه كما أشار المحقق: "جمل".

Şirket

  • Hakkımızda
  • Fiyatlandırma
  • Neden Çevirelim?

Destek

  • Bize ulaşın
  • Hata bildir
  • Bize destek olun
  • Bağış yap
  • Yapay Zeka Mücadele Arenası

Bizi takip edin

© 2026 Kutub. Tüm hakları saklıdır.
Şartlar ve koşullarGizlilik politikasıÇerezler