16
oruç tutmak.
Yolculukta oruç tutmamak ise selef ve haleften bir gruba göre vaciptir (1).
Yahut başkalarına göre oruç tutmamak (2), oruç tutmaktan daha faziletlidir (3).
Yahut ikisi de eşittir (4).
Yahut diğerlerine göre —oruç tutmak kendisine güç gelmeyen (5) kimse için— oruç tutmak, tutmamaktan daha faziletlidir (6).
(1) Bu görüş Ömer, Âişe, İbn Ömer, İbn Abbas, Abdurrahman b. Avf, Ebû Hüreyre, İbnü’l-Müseyyeb, Atā ve başkalarından, ayrıca Zâhirîlerden nakledilmiştir. Bk. İbn Hazm, el-Muhallā (6/243, 256–258); el-İstidhkār (10/79); Nevevī, el-Majmū‘ (6/271).
(2) س, هـ ve ط: “wa-annahu (ve onun … olduğu)”.
(3) Bu görüş İbn Ömer, İbn Abbas, İbnü’l-Müseyyeb, Şa‘bī, Ömer b. Abdülazīz, Mücāhid, Katāde, Evzāī, İbnü’l-Mājishūn, İbn Rāhūye ve Ahmed’den nakledilmiştir. Bk. el-Muhallā (6/247); el-İstidhkār (10/79); el-Majmū‘ (6/271).
(4) Bu görüş Şāfiī ve İsmail b. Uleyye’den nakledilmiştir. Bk. el-İstidhkār (10/79).
(5) ض ve س: “li-allā (… olmaması için)”.
(6) Bu görüşü Osman b. Ebü’l-Ās, Enes, Huzeyfe, Urve, Esved, İbn Cübeyr, Nehaī, Fudayl, Ebû Hanîfe, Mâlik, Sevrī, İbnü’l-Mübārek, Ebû Sevr, İbnü’l-Münzir ve Şâfiîler dile getirmiştir. Bk. el-Muhallā (6/247); el-İstidhkār (10/79); el-Majmū‘ (6/271).
الصَّوم.
والفِطر في السَّفر إمَّا واجبٌ عند طائفةٍ من السَّلف والخلف (١).
أوأنَّه (٢) أفضل من الصَّوم عند غيرهم (٣).
أوهما سواءٌ (٤).
أوالصَّوم أفضل منه ـ لمن لا (٥) يشقُّ عليه ـ عند آخرين (٦).
(١) هو مروِيٌّ عن عمر، وعائشة، وابن عمر، وابن عباس، وعبد الرحمن بن عوف، وأبي هريرة، وابن المسيب، وعطاء، وغيرهم، والظَّاهريَّة. كما في: المحلَّى لابن حزم (٦/ ٢٤٣، ٢٥٦ - ٢٥٨)، والاستذكار (١٠/ ٧٩)، والمجموع للنَّووي (٦/ ٢٧١).
(٢) س وهـ وط: "وأنه".
(٣) هو مروِيٌّ عن ابن عمر، وابن عباس، وابن المسيب، والشعبي، وعمر بن عبد العزيز، ومجاهد، وقتادة، والأوزاعي، وابن الماجشون، وابن راهويه، وأحمد. كما في: المحلَّى (٦/ ٢٤٧)، والاستذكار (١٠/ ٧٩)، والمجموع (٦/ ٢٧١).
(٤) هو محكيٌّ عن الشافعي، وإسماعيل بن عليَّة. كما في: الاستذكار (١٠/ ٧٩).
(٥) ض وس: "لئلا".
(٦) قاله عثمان بن أبي العاص، وأنس، وحذيفة، وعروة، والأسود، وابن جبير، والنخعي، والفضيل، وأبو حنيفة، ومالك، والثوري، وابن المبارك، وأبوثور، وابن المنذر، والشافعيَّة. كما في: المحلَّى (٦/ ٢٤٧)، والاستذكار (١٠/ ٧٩)، والمجموع (٦/ ٢٧١).