Kitāb al-Ṣalāhİbn Kayyim

Bu görüşün özeti şudur: Namazı terk eden, onun sevabından mahrum kalır. Oysa hadisin lafzı ve anlamı böyle bir yoruma elvermez; daha önce gerçekleşmiş ve yapılmış bir amelin boşa çıktığını ifade eder (1). Amelin boşa çıkmasının hem dildeki hem de şeriattaki gerçek anlamı budur. Herhangi bir amelin sevabını kaçıran kimse için “Ameli boşa çıktı” denilmez; yalnızca “O amelin sevabını kaçırdı” denilir.

Bir grup ise şöyle demiştir: Kişinin bütün amelleri değil, yalnızca o günkü amelleri boşa çıkar (2). Anlaşılan, tek bir namazın terk edilmesiyle geçmişteki bütün amellerin boşa çıkmasını kabul etmekte zorlanmışlardır. Onlara göre namazı terk etmek, amelleri boşa çıkaran (3) bir dinden çıkış değildir. Ancak onların sorun olarak gördükleri bu husus, o günkü amellerin boşa çıkması konusunda da aynen karşılarına çıkar.

Hadisten anlaşılan —Resûlünün neyi kastettiğini en iyi Allah bilir— namazı terk etmenin iki türlü olduğudur:

Birincisi, namazı bütünüyle terk etmek, yani hiç kılmamaktır. Bu, bütün amelleri boşa çıkarır. İkincisi ise belirli bir günde namazı terk etmektir. Bu da o günkü amelleri boşa çıkarır. Dolayısıyla bütün amellerin boşa çıkması, namazın bütünüyle terk edilmesine; belirli amellerin boşa çıkması ise belirli bir namazın terk edilmesine karşılıktır.

“Dinden çıkma söz konusu olmadan ameller nasıl boşa çıkar?” diye sorulursa şöyle cevap verilir: Evet; Kur’an, sünnet ve sahâbeden nakledilen rivayetler, kötülüklerin iyilikleri boşa çıkardığını (4) göstermektedir; tıpkı

(1) ط nüshasında: “wa-lā yufīd” (ve ifade etmez). (2) ط nüshasında: “tahbat” (boşa çıkar). (3) “indahum” (onlara göre) ifadesi ض nüshasında yoktur. هـ ve ط nüshalarında: “.. yuhbit” (… boşa çıkarır). (4) هـ nüshasında: “yuhbit” (boşa çıkarır).
وحاصل هذا القول: أنَّ مَن تركها فاته أجرُها. ولفظ الحديث ومعناه يأبى ذلك، ويفيد (١) حُبُوط عملٍ قد ثَبَت وفُعِل، وهذا حقيقة الحُبُوط في اللُّغة والشَّرع. ولا يُقَال لمن فاتَه ثواب عمَلٍ من الأعمال: إنَّه قد حبِط عملُه، وإنَّما يُقَال: فاتَه أجر ذلك العمل. وقالت طائفةٌ: يحبط (٢) عمل ذلك اليوم، لا جميع عمله؛ فكأنَّهم استصعبوا حبوط الأعمال الماضية كلِّها بترك صلاةٍ واحدةٍ، وتركها عندهم ليس برِدَّةٍ تُحْبِط (٣) الأعمال، فهذا الذي اسْتَشْكله هؤلاء هو واردٌ عليهم بعينه في حبوط عمل ذلك اليوم. والذي يظهر في الحديث ـ والله أعلم بمراد رسوله ـ أنَّ التَّرك نوعان: تركٌ كُلِّيٌ، لا يصلِّيْها أبدًا؛ فهذا يُحبِط العمل جميعه. وتركٌ معيَّنٌ، في يوم معيَّنٍ؛ فهذا يُحبِط عمل ذلك اليوم. فالحبوط العامُّ في مقابلة التَّرك العام، والحبوط المعيَّن في مقابلة التَّرك المعيَّن. فإنْ قيل: كيف تحبط الأعمال بغير الرِّدَّة؟ قيل: نعم، قد دلَّ القرآن، والسُّنَّة، والمنقول عن الصَّحابة: أنَّ السَّيِّئات تحبط (٤) الحسنات، كما
(١) ط: "ولا يفيد". (٢) ط: "تحبط". (٣) "عندهم" ليست في ض. وفي هـ وط: " .. يحبط". (٤) هـ: "يحبط".

Şirket

  • Hakkımızda
  • Fiyatlandırma
  • Neden Çevirelim?

Destek

  • Bize ulaşın
  • Hata bildir
  • Bize destek olun
  • Bağış yap
  • Yapay Zeka Mücadele Arenası

Bizi takip edin

© 2026 Kutub. Tüm hakları saklıdır.
Şartlar ve koşullarGizlilik politikasıÇerezler