Kitāb al-Ṣalāhİbn Kayyim

ve tam hâle gelirse, kişi namaz kılsa, oruç tutsa ve Müslüman olduğunu ileri sürse bile İslam’dan bütünüyle sıyrılıp çıkabilir. Çünkü iman, mümini bu özelliklerden alıkoyar. Bu özelliklerin tamamı kulda bulunur, hiçbir mazereti de olmaz (1) ve kendisini bunlardan herhangi birinden alıkoyacak bir şey bulunmazsa, o ancak tam bir münafık olabilir.

İmam Ahmed’in sözleri de buna işaret eder. Nitekim İsmail b. Said eş-Şālencī (2) şöyle demiştir: “Ahmed b. Hanbel’e şunu sordum: Büyük günahları işlemek için bütün gayretini sarf eden, ancak namazı, zekâtı ve orucu terk etmeyen bir kimse, bu hâliyle büyük günahlarda ısrarcı sayılır mı? Şöyle cevap verdi: Israrcıdır. Bu, Hz. Peygamber’in sallallahu aleyhi ve sellem, ‘Zina eden kişi, zina ettiği sırada mümin değildir’ sözü gibidir. İman dairesinden çıkar, İslam dairesinde kalır. Yine onun, ‘İçki içen kişi, içki içtiği sırada mümin değildir; hırsızlık yapan kişi de hırsızlık yaptığı sırada mümin değildir’ (3) sözü de böyledir. İbn Abbas’ın, Yüce Allah’ın ‘Allah’ın indirdiği ile hükmetmeyenler, işte onlar kâfirlerin ta kendileridir’ [Māide/44] ayeti hakkındaki sözü de buna benzer.

(1) “'udhr” (mazeret) kelimesi س ve ط nüshalarında yoktur; ض nüshasında “'idhār” şeklindedir. (2) ط nüshasında “es-Sālihī” şeklindedir. Bu bir yazım bozulmasıdır! Eş-Shālanjī nisbesinde noktalı şın ve lâm harfleri fethalıdır. Kendisi Ebû İshak el-Kisā'ī el-Jurjānī olup Ahmed’in önde gelen talebelerindendir. İmam, âlim ve yüksek itibarlı bir şahsiyetti. Ahmed’den naklettiği, diğer talebelerin hiçbirinde bulunmayan pek çok meseleye dair rivayeti vardı. Hicrî 230 yılında vefat etmiştir. Biyografisi için bk. İbn Ebī Ya'lā, Tabakātü’l-Hanābile (1/104); es-Sam'ānī, el-Ensāb (7/259). (3) el-Bukhārī (2475) ve Müslim (57), Ebû Hüreyre’den (Allah ondan razı olsun) rivayet etmişlerdir.
وكمل فقد ينسلخ صاحبُه عن الإسلام بالكُلِّيَّة، وإنْ صلَّى وصام وزَعَم أنَّه مسلمٌ؛ فإنَّ الإيمان ينْهَى المؤمن عن هذه الخِلال، فإذا كملت في العبد ولم يكن له عذرٌ (١) ما ينهاه عن شيءٍ منها فهذا لايكون إلَّا منافقًا خالصًا. وكلام الإمام أحمد يدلُّ على هذا، فإنَّ إسماعيل بن سعيد الشَّالَنْجِي (٢) قال: "سألتُ أحمد بن حنبل عن المُصِرِّ على الكبائر؛ يطلُبُهَا بجهدِه، إلَّا أنَّه لم يترك الصَّلاة والزَّكاة والصَّوم، هل يكون مُصِرًّا مَنْ كانت هذه حاله؟ قال: هو مُصِرٌّ، مثل قوله ﷺ: "لا يزني الزَّاني حين يزني وهو مؤمنٌ"، يخرج من الإيمان، ويقع في الإسلام. ونحو قوله: "لا يشرب الخمر حين يشربها وهو مؤمنٌ، ولا يَسْرق حين يَسْرق وهو مؤمنٌ" (٣). ونحو قول ابن عباس في قوله تعالى: ﴿وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ﴾ [المائدة/٤٤].
(١) "عذر" ليست في س وط، وفي ض: "عذار". (٢) ط: "السالحي". تحريفٌ! والشَّالَنْجِي بفتح الشِّين المعجمة واللَّام هو أبوإسحاق الكسائي الجرجاني، من أفاضل أصحاب أحمد، كان إمامًا، عالمًا، كبير القدر، وعنده مسائل كثيرةٌ عن أحمد ليست عند أحدٍ من أصحابه، توفي سنة ٢٣٠ هـ. ترجمته في: طبقات الحنابلة لابن أبي يعلى (١/ ١٠٤)، والأنساب للسمعاني (٧/ ٢٥٩). (٣) أخرجه البخاري (٢٤٧٥)، ومسلم (٥٧)، من حديث أبي هريرة ﵁.

Şirket

  • Hakkımızda
  • Fiyatlandırma
  • Neden Çevirelim?

Destek

  • Bize ulaşın
  • Hata bildir
  • Bize destek olun
  • Bağış yap
  • Yapay Zeka Mücadele Arenası

Bizi takip edin

© 2026 Kutub. Tüm hakları saklıdır.
Şartlar ve koşullarGizlilik politikasıÇerezler