Kitāb al-Ṣalāh - İbn Kayyim - (الكتاب/76)

Kitāb al-Ṣalāhİbn Kayyim

el-Kattāt (1), Mücāhid’den, o da Cābir b. Abdullah’tan, o da Hz. Peygamber’den (sallallahu aleyhi ve sellem) rivayet etti. Hz. Peygamber şöyle buyurdu: ‘Cennetin anahtarı namazdır.’”

Bu, namaz kılmayan kimseye cennetin açılmayacağını gösterir. Oysa cennet her Müslümana açılır; dolayısıyla namazı terk eden Müslüman değildir.

Bu hadis ile “Cennetin anahtarı, Allah’tan başka ilah olmadığına şahitlik etmektir” (2) hadisi arasında bir çelişki yoktur. Çünkü bu şahitlik anahtarın gövdesi, namaz ve diğer rükünler ise dişleridir. Kapı ancak bu dişlerle açılır; zira cennete (3) giriş, anahtarın ve dişlerinin bulunmasına bağlıdır.

Buhārī şöyle demiştir: “Vehb b. Münebbih’e, ‘Cennetin anahtarı, Allah’tan başka ilah olmadığına şahitlik etmek değil midir?’ diye soruldu. Şöyle cevap verdi: ‘Evet. Ancak her anahtarın dişleri vardır. Eğer getirdiğin anahtarın

(1) S nüshasında: “el-İtāb”. Bu bir tahriftir. (2) Ahmed (5/242), Bezzār (7/104), İbn Adī, al-Kāmil’de (4/38), Beyhakī, al-Shu‘ab’da (3/4) ve başkaları bu hadisi İbn Ayyāsh → Abdullah b. Ebū Hüseyin → Şehr b. Havşeb → Muaz (Allah ondan razı olsun) isnadıyla rivayet etmişlerdir. İsnadında Şehr bulunmaktadır; onun hakkındaki değerlendirme daha önce geçmiştir (s. 72). Muaz’dan rivayeti ise mürseldir. Bezzār şöyle demiştir: “Şehr, Muaz’dan hadis işitmemiştir.” Ayrıca bk. Tuhfat al-tahsīl (s. 197). Heysemī, al-Majma‘da (1/16) şöyle demiştir: “Şehr ile Muaz arasında isnad kopukluğu vardır. İsmāīl b. Ayyāsh’ın Hicazlılardan rivayetleri zayıftır; bu da onlardan biridir.” Būsīrī, İthāf al-khiyara’da (8/231) ve İbn Hacer, al-Taghlīq’te (2/453), rivayetin “zayıf bir isnadla” nakledildiğini belirtmişlerdir. (3) “Cennet” kelimesi Hā nüshasında düşmüştür.

القتَّات (١) عن مجاهد عن جابر بن عبد الله عن النَّبيِّ ﷺ قال: "مفتاح الجنَّة الصلاة". وهذا يدلُّ على أنَّ من لم يكن من أهل الصَّلاة لم تفتح له الجنَّة، وهي تفتح لكُلِّ مسلمٍ؛ فليس تاركها مسلمًا. ولا تناقض بين هذا وبين الحديث الآخر؛ وهو قوله: "مفتاح الجنَّة شهادة أنْ لا إله إلَّا الله" (٢)؛ فإنَّ الشَّهادة أصل المفتاح، والصَّلاة وبقيَّة الأركان أسنانه، التي لا يحصل الفتح إلَّا بها؛ إذْ دخول الجنَّة (٣) موقوفٌ على المفتاح وأسنانه. وقال البخاريُّ: "وقيل لوهب بن منبِّه: أليس مفتاح الجنة لا إله إلَّا الله؟ قال: بلى، ولكن ليس مفتاحٌ إلَّا وله أسنان، فإنْ جِئْت بمفتاحٍ له

(١) س: "العتاب". تحريفٌ. (٢) أخرجه أحمد (٥/ ٢٤٢)، والبزَّار (٧/ ١٠٤)، وابن عدي في كامله (٤/ ٣٨)، والبيهقي في الشعب (٣/ ٤)، وغيرهم، من طريق ابن عياش عن عبد الله بن أبي حسين عن شهر بن حوشب عن معاذٍ ﵁ به. وفي إسناده: شهر، وتقدَّم الكلام فيه (ص/٧٢)، وروايته عن معاذ مرسلة، قال البزَّار: "شهر لم يسمع من معاذ". ويُنْظَر: تحفة التَّحصيل (ص/١٩٧). وقال الهيثمي في المجمع (١/ ١٦): "فيه انقطاعٌ بين شهر ومعاذٍ، وإسماعيل بن عياش روايته عن أهل الحجاز ضعيفةٌ، وهذا منها". وقال البوصيري في إتحاف الخيرة (٨/ ٢٣١)، وابن حجر في التغليق (٢/ ٤٥٣): "بسند ضعيف". (٣) "الجنَّة" سقطت من هـ.